Niemand luistert

Ik praat graag buiten mijn bubbel. Amerikanen niet. De kloof tussen de twee kampen is diep. En dat gaat niet veranderen.

“Ik haat religie.” Mijn date João zegt het heel sec, feitelijk. Helemaal niet haatdragend, eigenlijk. “Het houdt mensen dom en verrijkt zichzelf.” In Nederland had ik ook wel atheïsten als vrienden en zelf schurk ik er ook tegenaan, maar de felheid waarmee liberale Amerikanen God en geloof afwijzen blijft me verbazen. Een open gesprek is er niet over te voeren; al mijn argumenten – dat mensen echt geen god nodig hebben om elkaar het leven zuur te maken, Stalin, Mao, Hitler – helpen geen zier.

Een andere date. “Religieuzen zijn de meest haatdragende, onlogische wezens op deze aarde.” Tegenover me zit Benjamin, een seculiere Joodse jongen en mogelijk nog feller dan João. Zelf vindt hij zich niet intolerant. “Zij zijn het die verdomme intolerant zijn! En hypocriet bovendien. Ik heb in Texas gewoond. De vrijdagmiddagborrel was altijd in een stripclub maar op zondag zaten ze allemaal braaf in de kerk. Echt, what the actual fuck.” Traumatiserend was zijn ervaring met online daten in het Zuiden. Sommige homo’s, door de boot genomen toch een vrij liberale groep, meldden specifiek dat de gewenste ander anything but Jewish moest zijn.

Links Amerika is oprecht bang. Ik merk het bij de March Of Science, waarvoor ik spreek met een vakbondsleider voor universiteitsmedewerkers. “De dreigende bezuinigingen op onderzoek en onderwijs van Trump zijn niet alleen desastreus voor de volksgezondheid en het milieu,” zegt hij kalm, “nog veel erger is het feit dat hij wetenschap afdoet als ‘ook maar een mening’. De waarden van de Verlichting staan steeds meer op de tocht in Amerika.”

Eens te meer merk ik wat een bijzonder land Nederland toch eigenlijk is, waar minderheden al decennialang het met elkaar moeten zien te rooien en waar samenwerken de norm is. Dat verandert, weet ik, maar hier gebeurt het nauwelijks meer. Net als samenleven. Ik chargeer natuurlijk, maar het land is wel degelijk diep verdeeld: links, liberaal en de kusten versus rechts, conservatief en het heartland.

Het is voor iemand uit een polder- en coalitieland als Nederland maar lastig te begrijpen hoezeer de ene kant de andere minacht. Het was goed zichtbaar toen FOX News anchor Bill O’Reilly, na berichten over seksuele intimidatie op het werk, deze week het veld moest ruimen. Ruim twee decennia was hij de stem van mopperend rechts en ’s lands meest bekeken nieuwsshow maar nadat bekend werd dat hij voor dertien miljoen dollar aan schikkingen had betaald aan vrouwen om hun mond te houden kon hij gaan. Tegen zo’n nieuwsstorm is zelfs de zwaarste anchor niet bestand.
Concurrent Chris Hayes op het linkse MSNBC deed niet eens zijn best om zijn genoegen te verbergen. “Zelfbenoemd cultuurkrijger O’Reilly hield de conservatieve waarden kennelijk hoog door vrouwen stelselmatig lastig te vallen.” Ook CNN heeft urenlang smalend bericht over het ontslag. Op FOX: nauwelijks een woord.

De harde toon en de verzuilde media versterken de segregatie alleen maar. Dat heeft zijn effect gehad. Een vriendin loost haar Trump stemmende kapper; een maat spreekt zijn vader niet meer sinds de verkiezingen wegens een andere stemkeuze.
Hoe nu verder? Teruggaan kan eigenlijk niet meer: daarvoor is de achterban te veel opgehitst. Daardoor staan compromissen sluiten of zelfs luisteren naar de ander bijna gelijk aan verraad. Een goede bruggenbouwer kan het land verenigen, maar op korte termijn gaat dat niet gebeuren. Dit komt voorlopig niet meer goed. Er is te lang geschreeuwd. Er is te veel gebeurd.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *