Een kans voor Democraten: val de monopolies aan

Democratische presidentskandidaten zoeken naar hun belangrijkste campagnepunt. Ik heb een suggestie: de enorme macht van monopolies biedt linkse politici een kans voor een glashelder verhaal.

Najaar 2016. Voor Hillary Clinton is het een dag als alle anderen in de late fase van de race om het presidentschap. Ze spreekt in een swingstaat, in dit geval Ohio, een verzamelde menigte toe. Hoewel Clinton als gematigd geldt, houdt ze een opvallend links verhaal: ze heeft het over de monopolies en het Amerikaanse bedrijfsleven.

“Grote bedrijven hebben zoveel macht verworven in onze economie,” zegt Clinton. Slechte zaak voor bedrijven van groot tot klein, en ook voor de gewone Amerikaan. “Met minder concurrentie kunnen bedrijven hun macht gebruiken om prijzen te verhogen, keuze voor consumenten beperken, lonen verlagen en startups uit de markt weren.” Ze wijst op de markt voor de gezondheidszorg, die in het overgrote deel van het land in handen is van drie grote aanbieders.

Het publiek gaat uit zijn dak. Logisch: in een land waar de inkomensongelijkheid groeit en waar grote farmaceutische bedrijven woekerprijzen rekenen voor levensreddende medicijnen, is de macht van bedrijven een grote bron van onvrede. Vooral jongere generaties lopen warm voor linkse plannen: in peilingen onder millennials legt het kapitalisme het geregeld af tegen het socialisme. Driekwart van de Amerikanen is bezorgd over de macht van grote bedrijven, en 65 procent vindt dat overheid meer moet doen om monopolies op te breken.

Maar voor zover ik kan vinden, is het de enige keer dat Clinton de macht van monopolies benoemde in een campagnetoespraak. Als Clinton ergens een kans heeft laten liggen, dan is het wel hier.

Want Clinton had nog minutenlang door kunnen gaan met het noemen van voorbeelden waar een handjevol bedrijven de dienst uitmaken. Drie telefoonproviders hebben tachtig procent van de Amerikaanse markt in handen. 95 procent van de creditcardmarkt wordt beheerst door drie bedrijven. 69 procent van alle binnenlandse vluchten wordt uitgevoerd door de vier grote luchtvaartmaatschappijen.

Die verregaande macht van een paar bedrijven heeft gevolgen voor het leven van alledag. Machtige conglomeraten dwingen boeren in het Middenwesten hun producten voor bodemprijzen te verkopen. Steden in het binnenland zien hoe hun lokale banken en geldverstrekkers knock-out worden geslagen door de banken van Wall Street, waardoor een belangrijke, vertrouwde schakel in de lokale economie wordt vervangen door een kil satellietkantoor van een megabank. En hoewel de economie groeit als kool, daalt het reële loon al jaren: omdat werknemers niet meer de keuze hebben uit een groot aantal bedrijven maar slechts uit drie of vier, komen de werkgevers ermee weg om talentvolle werknemers lage lonen uit te keren.

Met de voorverkiezingen in het vooruitzicht, staat de ideeënstrijd op links op het punt van uitbarsten. De geschiedenis van de Democraten leert dat dit slecht uit kan pakken voor de partij. In 2008 was de strijd tussen Barack Obama en Hillary Clinton zo fel, dat fans in het verliezende Clinton-kamp zich in eerste instantie niet achter Obama wilden scharen. Ook de campagne van 2016, waarin de partijtop alles deed om een winst van Bernie Sanders te voorkomen, verdiende niet bepaald een schoonheidsprijs. En ja, ook voor 2020 ligt het gevaar voor intern moddersmijten op de loer, dit keer tussen een progressieve en een gematigde vleugel. Dikwijls gaat het dan om onderwerpen als genderkwesties en identiteitspolitiek – onderwerpen die spelen in linkse universiteitssteden en de hippe wijken van New York en Los Angeles, maar niet onder Amerikanen in de swing states.

Een klassiek economisch verhaal kan de Democraten helpen om grote groepen kiezers door het hele land aan zich te binden. Weinig onderwerpen die alle Amerikanen zo raken als de macht van de monopolies. Een strijd daartegen biedt elke Democraat de kans op een helder en onvervalst links verhaal in de campagnes: de herleving van the American dream, een kans voor ondernemers én consumenten. Een eerlijker kapitalisme.

One thought on “Een kans voor Democraten: val de monopolies aan”

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *